نكردن خودش مبادرت به نوشتن مىكرده است . بنابر اين ، چه اين نوشتن را در حيات پيامبر بدانيم و منظور از جمع و تأليف را تنظيم و تدوين نهايى بدانيم و چه نوشتن را پس از فوت پيامبر بر اساس دست نوشته‌ها بدانيم ، اين سئوال مطرح است كه اين كار در چه مدتى انجام گرفته و مدرك آن چيست ؟ 1 - در برخى از تعبيرات ، زمان تأليف مصحف دقيقا معين شده و آن كمترين زمانى است كه گزارش شده . فرات كوفى از امام باقر نقل مىكند : اى على سه روز از خانه بيرون نمىروى تا اينكه كتاب خدا را گردآورى كنى تا مبادا به اين كتاب چيزى افزوده يا كاسته شود . « 1 » 2 - در روايت جابر بن يزيد جعفى ( م 127 ) از امام باقر عليه السّلام شش روز نقل شده است . « عن ابى جعفر قال قال امير المؤمنين فى خطبة خطبها بعد موت النبى بسبعة ايام و ذلك حين فرغ من جمع القرآن » . « 2 » در اين روايت گرچه تعبير به 7 روز شده ولى چون تاريخ القاى خطبه پس از هفت روز از فوت پيامبر مىداند با 6 روز هم سازش دارد ، اما در خبر ديگر آمده كه جمع قرآن در مدينه پس از فوت پيامبر به مدت 7 روز بوده است . « 3 » 3 - رواياتى كه مقدار زمان گردآورى را مشخص نمىكند ، اما كوتاه بودن از آن استفاده مىشود . مانند خبر سليم كه آمده حضرت در خانه نشست تا به گردآورى قرآن بپردازد و از بيعت با خليفه اول سرباز زد تا اينكه مورد

--> ( 1 ) - همان ، ج 23 / 249 . همچنين ابن النديم در كتاب الفهرست / 30 ، از عبد خير نقل مىكند فجلس فى بيته ثلاثة ايام حتى جمع القرآن . ( 2 ) - صدوق ، توحيد صدوق / 73 . ( 3 ) - طريحى ، مجمع البحرين ، ج 4 / 316 ، بيروت ، مكتبة الهلال .